donderdag 8 juni 2023

Verslag Autivrouwencafé live & online 7 juni: Autisme en emoties (stimming, ontspanning, terugtrekken)

Omdat mensen met autisme informatie anders verwerken, verloopt ook de informatieverwerking ten aanzien van emoties op een andere manier dan bij mensen zonder autisme. Dit kan van invloed zijn op hoe je de emoties van anderen interpreteert, maar ook op hoe je je eigen emoties waarneemt. Veel mensen met autisme hebben moeite met het herkennen van hun emoties en om onderscheid te maken tussen verschillende emoties. Ook het herkennen en interpreteren van wat een ander voelt vinden zij vaak lastig. Hierdoor wordt het moeilijk om onder woorden te brengen wat je voelt of wat de ander zou kunnen voelen en hier vervolgens naar te handelen. 

Hoe is dat bij jou? Herken je je eigen emoties en die van anderen? Kun je ze uiten op de wijze waarop je ze wilt uiten? 

Hier hebben we over gepraat in het autivrouwencafe. 

De eerste vraag was hoe het bij iedereen is rondom emoties? Bij iedereen werkt het anders. Een aantal reacties: 
- als ik in mijn eigen bubbel zit kan ik moeilijk de emoties van mezelf en anderen herkennen. Anders lukt dat beter 
-ik herken de emoties van anderen wel, maar vind het lastig hoe ik er mee om kan gaan, op kan reageren 
-ik herken de emoties wel, maar kan er niet goed woorden aan geven
-ik herken de emoties wel, maar ben aan het uitvinden hoe de ander wil dat ik er mee omga 
-als ik overprikkeld ben heb ik niet door hoe het zit met de emoties van anderen 
-ik kan de gevoelens van angst, verdriet moeilijk onderscheiden met mij lichamelijk niet lekker voelen. 
Heb ik buikpijn omdat ik ergens spanning voor heb of anders?
- er zit vaak een oppervlakte laag van spanning en onrust en dan vind ik het lastig om te voelen welke emotie er eigenlijk onder zit, bijvoorbeeld verdriet. Het is wel belangrijk om dat te voelen, want daarna wordt het pas weer rustig, dan snap ik het ook. 
 - ik raak heel snel in paniek als er emoties zijn en dan kan ik niets meer 
 - ik weet nu dat emoties komen, dat er een piek is en dat dat ook weer afneemt. Dat weten helpt om rustiger te worden en het maar zijn gang te laten gaan. 
 - ik voel juist heel sterk de emoties van anderen in mezelf en vind het lastig hoe ik me daarvoor kan afschermen 
 - ik voel heel goed de onderstroom wat er eigenlijk allemaal gebeurt. Bijvoorbeeld dat mensen boos zijn op elkaar of dat er iets is wat niet uitgesproken wordt. En als ik daar iets van zeg, dan krijg ík te horen dat ik het verkeerd heb gedaan of verkeerd zie. Ik vind het zo moeilijk om er niks mee te doen als het zo oneerlijk voelt. Ik vind het ook lastig om tactisch te zijn. 

Wat gebeurt er als je overspoeld raakt door emoties? 

-ik word boos/bot 
-ik kan niet meer flexibel reageren
-ik trek mezelf terug 
-ik word misselijk
-ik reageer boos, onbegrijpelijk en heb zelf niet het idee dat ik ‘fout’ zit, dan is het lastig sorry zeggen. 
-ik zou er eerder grip op willen hebben. Het duurt steeds langer dan dat je er tijd voor hebt. Die extreme vertraging vind ik heel lastig
-ik zou minder last willen hebben van emoties van anderen.

Wat zou je rondom het omgaan met je emoties anders willen? 
ik heb soms het gevoel dat ik de enige ben die excuus moet maken. Maar als ik dat niet doe stopt de discussie niet en dat kost ook energie. Dan zet ik maar even een masker op. Dit zou ik anders willen. 

Overprikkeling wordt als een belangrijke factor genoemd waardoor mensen overspoeld raken door emoties of er niet meer goed mee om kunnen gaan. Wat kan helpen tegen die overprikkeling? 
-terug trekken op mijn kamer, iets voor mezelf doen 
-huilen, dan komt alles eruit 
-muziek, ik heb bv een huilplaylist voor als het me niet goed lukt te huilen
-rust zoeken, stukje lopen, warme kruik 
-stevig met mijn voeten op de grond staan
-appen met mijn coach 
-analyseren zodat de cirkel weer rond is 
-sporten -nog zoekende wat ontspanning geeft 
-slapen 
-mijn eigen wereld geeft rust 
-een bubbel om me heen zetten
-de emotie van een ander soort van door me heen laten gaan. 

In juli en augustus is er géén autivrouwencafé vanwege de zomervakantie . We beginnen op woensdag 6 september met het thema: autisme en perfectionisme

dinsdag 9 mei 2023

Autivrouwencafé live & online 7 juni 2023: Autisme en emoties (stimming, ontspanning, terugtrekken)

Omdat mensen met autisme informatie anders verwerken, verloopt ook de informatieverwerking ten aanzien van emoties op een andere manier dan bij mensen zonder autisme. Dit kan van invloed zijn op hoe je de emoties van anderen interpreteert, maar ook op hoe je je eigen emoties waarneemt. Veel mensen met autisme hebben moeite met het herkennen van hun emoties en om onderscheid te maken tussen verschillende emoties. Ook het herkennen en interpreteren van wat een ander voelt vinden zij vaak lastig. Hierdoor wordt het moeilijk om onder woorden te brengen wat je voelt of wat de ander zou kunnen voelen en hier vervolgens naar te handelen. 

In de tabel zijn de zes basisemoties vreugde, verrassing, angst, woede, afschuw en verdriet weergegeven. Andere emoties die we kennen zijn een mengvorm van de basisemoties of een nuancering van een bepaalde basisemotie. De nuances zijn eveneens weergeven in de kolom van de basisemotie waar de nuancering onder valt. Mensen met ASS herkennen basisemoties vaak wel, maar vinden het lastig om de subtielere emoties te herkennen. Dit niet alleen bij anderen, maar ook bij henzelf. 
















Hoe is dat bij jou? Herken je je eigen emoties en die van anderen? Kun je ze uiten op de wijze waarop je ze wilt uiten? 

Kost het omgaan met emoties van anderen jou ook zo veel energie of heb je een manier gevonden om hiermee om te gaan? Hoe gaat het met het reguleren van je eigen emoties en hoe doe jij dit? 

Wil je hierover met andere autivrouwen praten dan ben je van harte welkom. 


In juli en augustus is er géén autivrouwencafé vanwege de zomervakantie . 

We beginnen op woensdag 6 september met het thema: autisme en perfectionisme

LIVE en ONLINE bijeenkomst 

Voor de live bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Inloop vanaf 19.15 uur. 
Hosts van het live café zijn Charlotte Beijer en Martine Jetten. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. 
Host van het online café is Maartje de Vries. 

Locatie voor live bijeenkomsten 
Zijpendaalseweg 25 
6814CC Arnhem 

 AANMELDEN NOODZAKELIJK 
 E-mail: administratie@krekelautismecoaching.nl 
 Telefoonnummer: 026-325 21 63

vrijdag 5 mei 2023

Verslag Autivrouwencafé 3 mei live & online: Autisme en onder en overprikkeling

Wij nemen altijd en overal waar. Bewust en onbewust. Wij kunnen ons waarnemen niet ‘uitzetten’. Iedere seconde komt er een grote hoeveelheid beelden, geluiden, gevoelens, geuren en smaken op ons af. Onze zintuigen zetten de waarnemingen om in prikkels in onze hersenen. Voor een deel is dit bewuste waarneming, maar voor een nog groter deel is dat een onbewust proces. We beseffen nauwelijks welke enorme hoeveelheid informatie we iedere seconde onafgebroken ontvangen en verwerken. Wij maken een selectie uit de duizenden zintuiglijke ervaringen. En wij maken allemaal een andere selectie. Dat zorgt ervoor dat we gebeurtenissen op onze eigen manier ervaren. 

Filtering van informatie 

Informatie komt binnen via onze vijf zintuigen: horen, zien, ruiken, voelen, proeven. De bekende autisme onderzoekster Olga Bogdashina voegt hier nog aan toe het vestibulaire systeem (beweging, evenwicht en ruimtelijke oriëntatie d.w.z. en hoe wij in relatie staan tot onze omgeving) en proprioceptie (zelfwaarneming en het eigen lichaamsbesef). 

 Onze zintuigen zijn het middel om een verbinding tussen onze binnenwereld en de buitenwereld tot stand te brengen en hoe wij met de verwerking van de informatie (on)bewust omgaan bepaalt onze gemoedstoestand. 

Veel mensen met autisme zijn extra gevoelig voor zintuigelijke prikkels. Vaak wordt in de hulpverlening aangestuurd op het vermijden van vooral visuele en auditieve prikkels en het prikkelarm maken van de omgeving. En niet zelden werkt het niet zo goed, omdat de prikkelverwerking zo ontzettend persoonlijk is. Wat voor de één prettig is kan voor de ander al een enorme negatieve prikkeltrigger zijn. 

Door overprikkeling kun je vaak minder goed nadenken en sociaal reageren. Ook kan je last hebben van minder overzicht. Waar raak jij dan overprikkeld van? Weet je wat je kunt doen om weer tot rust te komen? 

We hebben hier in het café met elkaar over gepraat. 

Verslag live café 
Onder- en overprikkeling, vrouwen geven aan dat het vaak hand in hand gaat. Het is vaak moeilijk te onderscheiden of het een is een gevolg van het ander. Bv wanneer je zo overprikkeld bent en juist een prikkelarme omgeving opzoekt, is het lastig om die prikkelarme omgeving weer los te laten waarna je juist weer onderprikkeld lijkt te raken. Het opzoeken van prikkels gebeurt voor aanwezige vrouwen zowel bij onder- als overprikkeling. Zoals bij stimming het opzoeken van een prikkel een stimulans iets waar je je focus op kunt leggen. Het gebeurt vaak onbewust. 

Het steeds weer zoeken naar een passende balans in prikkelverwerking is een dagelijkse uitdaging. De ene dag kan je meer aan dan de andere dag. Dat geeft weinig houvast. 

De vrouwen benoemen verschillende terreinen waar overprikkeling optreedt, zoals zintuiglijke overprikkeling zoals het eten van een harige perzik, mentale overprikkeling zoals alle gedachten bij de vraag wat je in welke volgorde moet doen als je binnenkomt bij een feestje, of emotionele overprikkeling als je gedachten leiden tot veel stress, angst of boosheid. Soms kan een levensgebied bij één persoon zowel overprikkelend als onder-prikkelend werken, bijvoorbeeld: sociale contacten kunnen zeer overprikkelend zijn op een feestje maar een gesprek met één persoon waar je kunt delen wat er allemaal in je omgaat kan heel ont-prikkelend zijn. Sommige vrouwen merken het als de overprikkeling oploopt, andere hebben dat nauwelijks of niet door en ontploffen eens in de zoveel tijd. Voor de meeste vrouwen is het helpend als je in de gaten krijgt wat er gebeurt, omdat je dan kunt bedenken wat je eraan kunt doen en controle kunt uitoefenen voor zover mogelijk. 

Hoe ont- prikkelen mensen? Voor de een is dat het nemen van een warme douche waar het voor de ander juist hele harde muziek of het eindeloos kijken van dezelfde serie kan zijn. Veel vrouwen vinden het lastig om een grens aan te geven als ze overprikkeld zijn, al zien ze dat het eigenlijk nodig is. 
De onder-prikkeling is onbewuster. Mensen lijken er minder bij stil te staan en herkennen het minder. Toch komen er in de gesprekken wel het een en ander naar voren. Zoals het tikken met pennen, spelen met ring, een verzwaringsdeken, fidget (iets in je handen hebben) het luisteren van een podcast of ook muziek kan wel helpend zijn. Medicatie kan onder-prikkelend werken wat ook niet fijn is als je niet in beweging kunt komen of geen passie meer ergens voor ervaart.

Verslag Online café 
Veel vrouwen zijn al zo overprikkeld geraakt, dat zij een autisme burn-out en/ of uitval in het dagelijks leven hebben ervaren. Onderwerpen die aan bod kwamen waren of medicatie helpend is of maak je juist de keuze om geen medicatie te nemen. Ook werd opgemerkt dat het aanvoelen van grenzen vanuit over- of onder prikkeling lastig is. Dan is het moeilijk om daarop te anticiperen. Sowieso is het grenzen stellen en uiten een uitdaging. Wat ook lastig bleek is dat wat op de ene dag goed gaat kan op een andere dag verkeerd gaan ondanks dezelfde omstandigheden. Dat kan het voor de omgeving ook lastig maken om te begrijpen. 

Tips bij overprikkeling die tijdens de gesprekken naar voren kwamen: 
- Bewustzijn en herkennen van tekenen van overprikkeling 
-Verzwaringsdeken, verzwaringsknuffel 
-Naar buiten gaan (bos) 
-Goede begeleiding en therapie 
-Hulp vragen aan je omgeving 
-Belangrijk om je verhaal kwijt te kunnen 
-Acceptatie van hoe je bent en de kwetsbaarheid die daarbij hoort 
-Van omgeving ook vragen om dat wat nodig is aan te passen. 
-Omstandigheden zo aanpassen dat je meer rust kan ervaren. 

Wat vooral duidelijk werd dat het denken in kleine stapjes en combinatie van oplossingen het beste werkt. Dus bijvoorbeeld een stukje aanpassing van jezelf, een stukje aanpassing van je omgeving, een stukje hulp vragen en daarnaast acceptatie. 


donderdag 6 april 2023

Autivrouwencafé 3 mei live & online: Autisme en onder en overprikkeling

Wij nemen altijd en overal waar. Bewust en onbewust. Wij kunnen ons waarnemen niet ‘uitzetten’. Iedere seconde komt er een grote hoeveelheid beelden, geluiden, gevoelens, geuren en smaken op ons af. Onze zintuigen zetten de waarnemingen om in prikkels in onze hersenen. Voor een deel is dit bewuste waarneming, maar voor een nog groter deel is dat een onbewust proces. We beseffen nauwelijks welke enorme hoeveelheid informatie we iedere seconde onafgebroken ontvangen en verwerken. Wij maken een selectie uit de duizenden zintuiglijke ervaringen. En wij maken allemaal een andere selectie. Dat zorgt ervoor dat we gebeurtenissen op onze eigen manier ervaren. 

Filtering van informatie 

Informatie komt binnen via onze vijf zintuigen: horen, zien, ruiken, voelen, proeven. De bekende autisme onderzoekster Olga Bogdashina voegt hier nog aan toe het vestibulaire systeem (beweging, evenwicht en ruimtelijke oriëntatie d.w.z. en hoe wij in relatie staan tot onze omgeving) en proprioceptie (zelfwaarneming en het eigen lichaamsbesef). 

Onze zintuigen zijn het middel om een verbinding tussen onze binnenwereld en de buitenwereld tot stand te brengen en hoe wij met de verwerking van de informatie (on)bewust omgaan bepaalt onze gemoedstoestand. 

Veel mensen met autisme zijn extra gevoelig voor zintuigelijke prikkels. Vaak wordt in de hulpverlening aangestuurd op het vermijden van vooral visuele en auditieve prikkels en het prikkelarm maken van de omgeving. En niet zelden werkt het niet zo goed, omdat de prikkelverwerking zo ontzettend persoonlijk is. Wat voor de één prettig is kan voor de ander al een enorme negatieve prikkeltrigger zijn. 

Door overprikkeling kun je vaak minder goed nadenken en sociaal reageren. Ook kan je last hebben van minder overzicht.  Waar raak jij dan overprikkeld van? Weet je wat je kunt doen om weer tot rust te komen? 

Wil je hierover met andere autivrouwen praten dan ben je van harte welkom.  

Interessante artikelen om te lezen: 



LIVE en ONLINE bijeenkomst 

Voor de live bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Inloop vanaf 19.15 uur. 
Hosts van het live café zijn Charlotte Beijer en Martine Jetten. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. In verband met vakantie van Maartje de Vries neemt Margot Verduin in mei het online café over. 

Locatie voor live bijeenkomsten 
Zijpendaalseweg 25 
6814CC 
Arnhem 

AANMELDEN NOODZAKELIJK 
E-mail: administratie@krekelautismecoaching.nl 
Telefoonnummer: 026-325 21 63

Verslag Autivrouwencafé 5 april live & online: Autisme en late diagnose

Autisme wordt bij vrouwen vaak pas op latere leeftijd ontdekt. Het kan zich bij vrouwen anders uiten dan bij mannen en het is lastiger te herkennen. Dit komt doordat vrouwen vaak goed zijn in het camoufleren van symptomen en het laten zien van sociaal wenselijk gedrag. Veel vrouwen hebben eerder een andere diagnose gehad of worstelen ongediagnosticeerd door. Helaas worden professionals door hun hoge IQ en verbale vermogens misleid. De mannelijke meetlat wordt nog te vaak gehanteerd, waardoor de ASS bij deze vrouwen lang gemist worden. Veel vrouwen hebben uiteindelijk zelf autisme moeten opperen als mogelijke verklaring. 

Na de diagnose komt een proces van zichzelf opnieuw uitvinden en herijken. Ze gaan terug naar het verleden, gaan alle struikelblokken na en gaan deze anders bekijken en waarderen. Ze worden langzamerhand milder voor zichzelf. De meesten kunnen nu beter accepteren dat het leven is zoals het is. Naast opluchting over de diagnose kan er ook boosheid ontstaan, om al het onbegrip waar ze mee te maken hebben gehad. Onbegrip vanuit hun (werk)omgeving, hun familie en hun hulpverleners. Ze hebben lang niet zichzelf mogen zijn. Ze hebben altijd een dubbelleven moeten leiden. Velen hebben het gevoel dat daardoor een groot deel van hun leven is weggegooid. Terugkijkend zien vrouwen dan wat er allemaal is misgegaan en dat gaat gepaard met rouw. Rouw om wat het leven hen had kunnen bieden, maar wat het hen niet gebracht heeft. 

Hoe sta jij nu in de diagnose, heb jij de diagnose geaccepteerd? Wat heb jij als helpend ervaren bij het accepteren van je diagnose? 

We hebben hier in het café met elkaar over gepraat. 

Bijna alle vrouwen hebben redelijk recent de diagnose gekregen na een lange zoektocht. Veel misdiagnoses of burn-outs gingen hieraan vooraf. Deze lange zoektocht kan zorgen voor fysieke gevolgen door het altijd camoufleren en maskeren. 
Een late diagnose zorgt dat je jaren een rol hebt gespeeld en regelmatig ook dat de problemen die je had door de omgeving werden weggewuifd. Door de diagnose kan je beginnen met jezelf ontdekken en zijn! Een van de vrouwen noemde het treffend een wedergeboorte.  
Voor sommige vrouwen is het een opluchting om de diagnose autisme te krijgen. De puzzelstukjes vallen op hun plek. Ze krijgen eindelijk erkenning, soms ook van hun eigen partner. Het label geeft soms ook een ‘vrijbrief’ om meer jezelf te kunnen zijn, om milder te zijn voor jezelf. Na de diagnose kan je leren ontmaskeren. Soms ben je je ook helemaal niet bewust dat je dit doet. Oude patronen blijven soms hardnekking om te veranderen. Ook dit is een zoektocht naar de juiste balans. Sommige vrouwen zetten dat wat ze nu geleerd hebben in als kracht, bijvoorbeeld als ervaringsdeskundige in een organisatie of als autismecoach. Dat ervaren ze als erg bevredigend.  

Als de vrouwen terugkijken had een eerdere diagnose misschien wel veel kunnen uitmaken, het had veel ellende kunnen besparen en de zoektocht naar de juiste hulp. 

De ervaringen die op het eind gedeeld werden: 
- het is fijn om herkenning te vinden 
- ik neem mee dat ik milder naar mezelf mag zijn, de diagnose kan mij hierbij helpen 
- ik heb weer fijne boekentips meegekregen 
- de ervaringen van anderen zijn fijn om te horen 
- ik heb jaren gecamoufleerd/gemaskeerd, ik mag/kan meer mezelf zijn. Ik ga leren hoe ik mijn leven meer autismeproof mag inrichten. Dit gaat met vallen en opstaan 
- het is fijn om met andere mensen te zijn, dit geeft een warm gevoel en kracht om jezelf te zijn. Je bent  niet alleen! 
- de late diagnose geeft een stuk verdriet, maar dingen kunnen ook veranderen en dat biedt hoop 
- maakt niet uit of je een vroege of late diagnose hebt. De omstandigheden maken uit. Of je de juiste mensen/hulp treft. Het blijft een zoektocht 
- het is ook een rouwproces 

Er werden ideeën uitgewisseld op de vraag of er ook andere plekken zijn om vrouwen met autisme te ontmoeten: 

Fora om andere vrouwen met autisme te ontmoeten: 

Facebook groepen; autismeclub, vrouwen met autisme 40+, werkende vrouwen met autisme, vrouwen met ass en/of adhd 
Linkedin: FANN en website FANN https://www.fann-autisme.nl/ 

Discord: Forum voor mannen en vrouwen met autisme: https://discord.gg/S3Mk6W8fEb 

Boekentips: 
Katherine May, The electricity of every living thing 
Kracht van Autisme, Vera Helleman 
Maar je ziet er helemaal niet autistisch uit, Bianca Toeps 
Judith Visser; zondagsleven en zondagsking 

maandag 6 maart 2023

Autivrouwencafé 5 april live & online: Autisme en late diagnose

Autisme wordt bij vrouwen vaak pas op latere leeftijd ontdekt. Het kan zich bij vrouwen anders uiten dan bij mannen en het is lastiger te herkennen. Dit komt doordat vrouwen vaak goed zijn in het camoufleren van symptomen en het laten zien van sociaal wenselijk gedrag. Veel vrouwen hebben eerder een andere diagnose gehad of worstelen ongediagnosticeerd door. 

Helaas worden professionals door hun hoge IQ en verbale vermogens misleid. De mannelijke meetlat wordt nog te vaak gehanteerd, waardoor de ASS bij deze vrouwen lang gemist worden. Veel vrouwen hebben uiteindelijk zelf autisme moeten opperen als mogelijke verklaring. 

Na de diagnose komt een proces van zichzelf opnieuw uitvinden en herijken. Ze gaan terug naar het verleden, gaan alle struikelblokken na en gaan deze anders bekijken en waarderen. Ze worden langzamerhand milder voor zichzelf. De meesten kunnen nu beter accepteren dat het leven is zoals het is. 
Naast opluchting over de diagnose kan er ook boosheid ontstaan, om al het onbegrip waar ze mee te maken hebben gehad. Onbegrip vanuit hun (werk)omgeving, hun familie en hun hulpverleners. Ze hebben lang niet zichzelf mogen zijn. Ze hebben altijd een dubbelleven moeten leiden. Velen hebben het gevoel dat daardoor een groot deel van hun leven is weggegooid. Terugkijkend zien vrouwen dan wat er allemaal is misgegaan en dat gaat gepaard met rouw. Rouw om wat het leven hen had kunnen bieden, maar wat het hen niet gebracht heeft. 

Hoe heb je een passende diagnose gekregen? Hoe is het proces verlopen? Hoe sta jij nu in de diagnose, heb jij de diagnose geaccepteerd? Wat heb jij als helpend ervaren bij het accepteren van je diagnose? 

Wil je hierover met andere autivrouwen praten dan ben je van harte welkom. 


LIVE en ONLINE bijeenkomst 

Voor de live bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Inloop vanaf 19.15 uur. 
Hosts van het live café zijn Charlotte Beijer en Martine Jetten. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. 
Host van het online café is Maartje de Vries. 

Locatie voor live bijeenkomsten 
Zijpendaalseweg 25 
6814CC 
Arnhem 

AANMELDEN NOODZAKELIJK 
E-mail: administratie@krekelautismecoaching.nl 
Telefoonnummer: 026-325 21 63

Verslag Autivrouwencafé 1 maart live & online: Relaties (liefdes & algemeen en grote groepen) en sociale contacten

Relaties zijn belangrijk voor ons welbevinden en geluk. Tegelijkertijd geeft de omgang met anderen stress. Dat voelt wel eens als een dilemma. Je wilt niet mét en niet zónder anderen. Autisme heeft vaak invloed op relaties met andere mensen. Dat kan gaan om allerlei soorten relaties, van vriendschappen en liefdesrelaties tot ouder-kind-relaties. 
Autisme heeft vaak ook invloed op de sociale interactie en daardoor ook op je relaties. In (intieme) relaties is het belangrijk om jezelf te kunnen zijn. En bij 'jezelf zijn' hoort het autisme. Een serieuze, lange termijn relatie heeft meer kans van slagen als je open kunt zijn over je autisme . Hoewel de meeste mensen met autisme sociale contacten ingewikkeld vinden, wil dat uiteraard niet zeggen dat ze geen sociaal leven kunnen hebben of dat ze daar geen behoefte aan hebben. 

Het kan lastig zijn om je te onttrekken aan de sociale druk en verwachtingen van andere mensen. Een advies is om je eigen behoeften te volgen. Vriendschappen/relaties onderhouden 'omdat het zo hoort' kost veel energie en kan zelfs veel stress geven. 

Welke relaties heb jij en ben je hier tevreden over? Welke problemen ervaar je in de sociale contacten? 

We hebben hier in het autivrouwencafé met elkaar over gepraat. 

Voor veel vrouwen zijn sociale contacten lastig. Het kost veel energie. Het is moeilijk om alle ballen in de lucht te houden, ook op het gebied van liefdesrelaties. Vriendschap en een liefdesrelatie zijn beide heel waardevol, maar hoe ga je het aan, hoe ziet dit eruit en hoe onderhoud je deze relaties? 
Hier lopen de vrouwen tegen aan. Je eigen grens hierin bewaken is moeilijk. De balans vinden in wat goed voor jou is en fijn in het contact met anderen. Sommige vrouwen hebben ook niet altijd behoefte aan een diepe relatie, maar vinden het wel fijn om iets leuks te kunnen doen samen met iemand. Sommige vrouwen voelen zich eenzaam. Anderen ervaren dat ze onbewust toch veel vrienden met o.a. autisme hebben. Dat je elkaar dan beter begrijpt en makkelijker kwetsbaar kan opstellen. Een aantal vrouwen heeft eigenlijk helemaal niet zoveel behoefte aan contacten, maar dat is dan weer niet 'zoals het hoort'.  Veel vrouwen vinden het moeilijk om nee te zeggen in de sociale contacten bv voor een verjaardag of kerst. Het voelt dan niet fijn om je eigen grens te bewaken, voor de ander voelt het niet fijn. Die vindt het jammer/niet leuk. Het helpt dan wel om er open over te zijn waarom het moeilijk voor je is of niet lukt. Maar het blijft moeilijk om de ander teleur te stellen. De vrouwen ervaren dan een schuldgevoel. Dit is herkenbaar voor veel vrouwen. Het heeft te maken met een stuk acceptatie. Het gevoel van; ‘ik wil normaal zijn/doen’, ‘ik moet dit toch kunnen’. Terwijl het wel belangrijk blijft om die grens voor jezelf te bewaken omdat je anders te veel van jezelf vraagt en niet goed voor jezelf zorgt. Er komen zoveel handelingen bij kijken als je mensen bij jezelf uitnodigt, het kost heel veel energie om te weten wat je allemaal moet doen en al die taken te managen (bv koffie zetten, deur open doen, zowel luisteren als aan het woord zijn, waar moet je het over hebben). 

Wat vrouwen meenemen uit dit autivrouwencafé; 
-herkenning en erkenning en soms ook dat het bij mij juist anders is dan bij een andere vrouw met ASS
-fijn om te lachen als je iets herkent bij een ander, dat maakt het luchtiger. 
-ik vul in voor een ander, terwijl dit niet zo hoeft te zijn 
-ervaren van een klik bij mensen met autisme 
-mag lief zijn tegen mezelf, ik MAG dingen en hoeft niet 
-mezelf op 1 zetten 
-ik mag me minder van anderen aantrekken, blijf me verantwoordelijk voelen voor anderen. Vertrouwen op dat anderen me wel oké vinden. 
-ik heb alle begrip voor anderen als dingen niet lukken of niet gaan, ik mag dit ook voor mezelf oké vinden.