donderdag 3 september 2026

Autivrouwencafé woensdag 7 oktober: Fysieke beleving, lichaamsbesef, autisme en gezondheid bij vrouwen (en voeding)

Bij vrouwen met autisme is de fysieke beleving en het lichaamsbesef vaak verstoord door een afwijkende verwerking van interne en externe zintuiglijke prikkels in de hersenen. Het voelen, sturen en begrijpen van je eigen lichaam verloopt daardoor niet altijd automatisch. 
Interoceptie is het zintuig dat signalen van binnenuit het lichaam registreert, zoals hartslag, honger, dorst, vermoeidheid, pijn en toiletbehoefte. Bij autisme kan die informatieverwerking op twee manieren anders verlopen. Soms worden signalen ondergevoelig verwerkt: je merkt pas heel laat dat je honger hebt, naar het toilet moet, of dat een kledingstuk pijn doet. Soms is het juist andersom en worden signalen overgevoelig verwerkt: een normale hartslagverhoging of spierspanning kan dan direct aanvoelen als intense paniek of acute stress. 
Omdat fysieke vermoeidheid of pijn niet op tijd wordt opgemerkt, gaan vrouwen met autisme vaker over hun eigen grenzen heen. Dat vergroot de kans op een autistische burn-out. 

Voor veel vrouwen speelt daar nog iets bovenop: maskeren. Als je gewend bent geraakt om jezelf aan te passen en signalen van jezelf weg te drukken om toch mee te kunnen doen, wordt het nóg lastiger om op tijd te merken dat je moe, hongerig of overprikkeld bent, of al over je grens heen bent gegaan. Dat maakt de kans op overvraging en burn-out alleen maar groter. 

Dat veranderde lichaamsbesef heeft ook grote invloed op eten. Kieskeurig eten, of juist het liefst steeds hetzelfde eten, komt voor bij wel 50 tot 90 procent van de vrouwen met autisme. Dat is zelden gewone “kieskeurigheid”, het is geworteld in de werking van het autistische brein: sensorische overprikkeling door smaak, geur, kleur of textuur van eten; een behoefte aan voorspelbaarheid, waarbij steeds hetzelfde eten van hetzelfde merk garandeert dat er geen onverwachte prikkels tussen zitten; een verstoorde interoceptie, waardoor honger- en verzadigingssignalen niet of te laat worden opgemerkt; en soms een verkeerde koppeling in het brein, waarbij een product na één keer misselijkheid blijvend als “gevaarlijk” wordt bestempeld. 

Een beperkt eetpatroon kan gevolgen hebben voor de gezondheid: tekorten aan vitamines en mineralen, darm- en maagklachten, over- of ondergewicht, en spanning of vermijding rond samen eten. Er zijn ook manieren die kunnen helpen: kleine variaties in plaats van een heel ander dieet, smaken en structuren gescheiden serveren, stap voor stap uitbreiden vanuit wat al wél lukt, een prikkelarme eetomgeving, en waar nodig een gesprek met een huisarts of diëtist over supplementen.

Tijdens het Autivrouwencafé staan we stil bij deze thema's: hoe voelt lichaamsbesef voor jou, en welke rol spelen eten en voeding in jouw leven met autisme? 

Wil je hierover praten met andere autivrouwen? 

Dan ben je van harte welkom. 

Interessant om in dit kader te lezen: 


LIVE en ONLINE bijeenkomst 

Er zijn 3 live groepen; 2 groepen 'savonds en 1 groep 'sochtends. 

Locatie voor live bijeenkomsten Zijpendaalseweg 25 6814 CC Arnhem.
Voor de live bijeenkomst 'sochtends is het themagesprek van 10.30-11.30. inloop vanaf 10.15 uur. 
In oktober neemt Charlotte Beijer nog eén keer het café waar. Vanaf november neemt Maaike officieel het café van haar over. 

Voor de live bijeenkomst 'savonds is het themagesprek van 19.30-20.30. inloop vanaf 19.15 uur. Hosts van het live café 'savonds zijn Martine Jetten en Rosa Broer. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. 
Na een centrale introductie gaat het online café in (digitale) kleinere subgroepen uiteen. Er is een gezamenlijke afsluiting. Camera aan tijdens het online gesprek is gewenst. Mogelijk is het prettig om pen en papier bij de hand te hebben. Host van het online café is Maartje de Vries.

AANMELDEN NOODZAKELIJK VIA ONDERSTAAND FORMULIER 

Verslag Autivrouwencafé 2 september: Autisme, werk, daginvulling en energie

Tijdens dit Autivrouwencafé, de eerste bijeenkomst na de zomer, stond het thema werk, daginvulling en energie centraal. 

Werken of een zinvolle daginvulling hebben is voor veel vrouwen met autisme een belangrijk thema, en een uitdagend. Want hoe vind je werk of dagbesteding die echt bij je past? En hoe zorg je dat je daarin niet leegloopt? 

Er is niet één soort werk dat “past bij autisme”: vrouwen met autisme zijn te vinden in alle sectoren en alle soorten functies. Wat wel telt, is dat je ontdekt wat bij jóu past, want ieder mens is anders, en autisme uit zich bij iedereen weer anders. Autisme kan talenten meebrengen die heel waardevol zijn op de werkvloer, zoals oog voor detail, diepgaande concentratie, analytisch denkvermogen of een bijzondere expertise op een specifiek gebied. Maar het kan ook vragen om aanpassingen in werkplek, structuur, communicatie of werkdruk. Dat is geen zwakte, dat is zelfkennis. 

Ook energie stond die avond centraal: wat kost energie, en wat geeft energie? Want als die balans structureel scheef staat, raak je uitgeput, soms zonder dat je zelf goed doorhebt waarom. 

De bijeenkomst startte met de vraag:

Heb jij op dit moment werk of daginvulling die bij je past? 
Bij het voorstelrondje vertelden de deelneemsters over hun huidige werk- of daginvullingssituatie. Er kwam een gevarieerd beeld naar voren, met werk dat goed past en situaties waarin het zoeken nog volop gaande is. 

Werk dat past en waarom. 
Voor sommige deelneemsters voelt het huidige werk goed. Eén deelneemster vertelde dat haar adviserende werk haar goed ligt, juist vanwege het zwart-witte karakter ervan, en dat ze het waardeert om de meeste dagen thuis te kunnen werken. Een andere deelneemster gaf aan dat ze geniet van haar werk, al werkt ze daar op dit moment nog maar enkele uren per week, haar energieniveau wordt op dit moment beperkt door andere gezondheidsfactoren waar ze mee te maken heeft. 

Op zoek naar een passende invulling
Voor andere deelneemsters is de zoektocht nog volop gaande. Eén deelneemster beschreef het gevoel van “gefrituurde hersenen” en is, na een periode van herstel en na het recente verlies van haar hond, op zoek naar een zinvolle dagelijkse bezigheid. Een andere deelneemster volgt een jobcoachtraject om te ontdekken welk technisch vakgebied het beste bij haar past. Weer een andere deelneemster gaf aan zich ondergewaardeerd te voelen in haar huidige werk en vertelde over het worstelen met de “grijze gebieden” binnen dat werk, situaties waarin niet zwart-wit is wat er van haar verwacht wordt. 

Als je nu, met alles wat je over jezelf weet, opnieuw zou mogen kiezen: zou je iets anders doen? 
Op deze vraag kwamen uiteenlopende antwoorden, die vooral lieten zien hoe inzicht in jezelf achteraf andere keuzes had kunnen opleveren.

Terugkijken met nieuwe kennis
 • Eén deelneemster zou minder uren zijn gaan werken, en zou het inmiddels afgeronde promotietraject niet opnieuw zijn gestart. 
• Een andere deelneemster zou zich meer gericht hebben op financiën dan op management. 
• Weer een andere deelneemster uitte nieuwsgierigheid om een technisch vakgebied te verkennen, mits in een ondersteunende omgeving. 

Energie: wat kost het, wat geeft het? 
De groep sprak uitgebreid over energiebalans, en herkende daarin veel bij elkaar. 

Energieverspillers 
Sociale interacties, huishoudelijk werk en groepssettingen kwamen naar voren als activiteiten die bij meerdere deelneemsters bijzonder veel energie kosten, vaak meer dan de buitenwereld zou verwachten. 

Wat energie geeft 
Als tegenhanger werden ontspannende en energie gevende activiteiten genoemd: motorrijden, tuinieren, muziek maken, zwemmen en wandelen in het bos. 

Open zijn over autisme 
Ook zelfacceptatie en openheid over de diagnose kwamen aan bod. Deelneemsters bespraken hun eigen afwegingen om wel of niet over hun autisme te vertellen op werk of in hun daginvulling, en hoe ze omgaan met de innerlijke criticus die daarbij voor sommigen om de hoek komt kijken. 

Afsluiting: tips en bronnen uit de groep 
De avond werd afgesloten met het uitwisselen van tips en bronnen die de deelneemsters helpen om hun dagelijks leven en hun energie beter te managen: 

• Video's van professor Sol Smith, als bron van informatie en herkenning: klik hier
• Podcasts van Thijs Launspach en Lennard Toma: klik hier 
• Boek en stukjes van Celine Mollink. 
• Geef me de 5 podcast: klik hier
• Het maken van gekleurde schema's om de energie die dagelijkse activiteiten kosten of geven inzichtelijk te maken. 
• Het gebruik van een planner om structuur aan te brengen in de dag.

maandag 8 juni 2026

Autivrouwencafe woensdag 2 september Werk, daginvulling en energie

Werken of een zinvolle daginvulling hebben is voor veel vrouwen met autisme een belangrijk thema én een uitdagend één. Want hoe vind je werk of dagbesteding die écht bij jou past? En hoe zorg je dat je daarin niet leegloopt?

Weten waar jouw kracht ligt

Er is niet één soort werk dat "past bij autisme". Vrouwen met autisme vind je in alle sectoren en alle soorten functies. Wat wél telt, is dat jij ontdekt wat bij jóu past, want ieder mens is anders, en autisme uit zich bij iedereen weer anders.

Autisme kan talenten meebrengen die heel waardevol zijn op de werkvloer: oog voor detail, diepgaande concentratie, analytisch denkvermogen, eerlijkheid, of een bijzondere expertise op een specifiek gebied. Maar autisme kan ook vragen om aanpassingen in werkplek, structuur, communicatie of werkdruk. Dat is geen zwakte, dat is zelfkennis.

Energie: wat kost het, wat geeft het?

Sommige dingen die voor anderen "gewoon" zijn, kunnen voor vrouwen met autisme veel energie kosten. Prikkels verwerken, sociaal schakelen, jezelf aanpassen aan verwachtingen, het stapelt zich op. En dan is er ook nog het masker: de energie die het kost om de hele dag "normaal" te doen.

De balans tussen wat energie kost en wat energie geeft, is voor iedereen anders. Maar als die balans structureel scheef staat, raak je uitgeput, soms zonder dat je zelf goed doorhebt waarom.

Daarom is het zo belangrijk om te weten: wat geeft mij energie? Wat vreet het? En welke keuzes kan ik maken om dat in evenwicht te houden? Heb jij werk of daginvulling die bij jou past?


Wil je hierover praten met andere vrouwen die begrijpen waar je het over hebt? Dan ben je van harte welkom bij het Autivrouwencafé.

Interessant om in dit kader te lezen: 

https://tistje.com/2025/03/08/wat-ik-graag-wil-weten-aan-het-begin-van-een-week-autisme-en-tijdsbesteding/


LIVE en ONLINE bijeenkomst 
Er zijn 3 live groepen; 2 groepen 'savonds en 1 groep 'sochtends. 

Locatie voor live bijeenkomsten Zijpendaalseweg 25 6814 CC Arnhem 

Voor de live bijeenkomst 'sochtends is het themagesprek van 10.30-11.30. inloop vanaf 10.15 uur. Host van het live café 'sochtends is in september Maaike Jansen. In oktober neemt Charlotte Beijer nog eén keer het café waar. Vanaf november neemt Maaike officieel het café van haar over. 

Voor de live bijeenkomst 'savonds is het themagesprek van 19.30-20.30. inloop vanaf 19.15 uur. Hosts van het live café 'savonds zijn Martine Jetten en Rosa Broer. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. Na een centrale introductie gaat het online café in (digitale) kleinere subgroepen uiteen. Er is een gezamenlijke afsluiting. Camera aan tijdens het online gesprek is gewenst. Mogelijk is het prettig om pen en papier bij de hand te hebben. Host van het online café is Maartje de Vries. 

 AANMELDEN NOODZAKELIJK VIA ONDERSTAAND FORMULIER 

Thema’s najaar autivrouwencafé

In de maanden juli en augustus is geen autivrouwencafé.


De data en thema’s van het najaar zijn wel bekend en zijn:

  • 2 september: Werk/Daginvulling en energie
  • 7 oktober: Fysieke beleving en lichaamsbesef. Autisme, gezondheid en voeding
  • 4 november: Autisme en communicatie in relatie met de ander
  • 2 december : Autisme en zingeving (Wat maakt je blij/wat voed je)


Verslag autivrouwencafé 3 juni autisme en show & tell

Over speciale interesses en hobby's

Het was een levendige online bijeenkomst. Via de schermen verschenen de voorwerpen die de vrouwen hadden meegenomen: een zelfgebreid mutsje, een haaktasje, een miniatuurhuisje, dichtbeschreven en versierde agenda's, boeken. Nog voor het gesprek goed en wel op gang was, vertelden die voorwerpen al iets over wie de aanwezige vrouwen zijn.

Het thema van de avond was speciale interesses en hobby's een onderwerp dat bij autistische vrouwen zelden om woorden verlegen zit. Dat bleek ook nu. Iedereen had meerdere interesses, en de variatie was groot: van agenda's plannen en procedures uitdenken tot muziek maken, harpspelen, wandelen in de natuur, films, gedragspsychologie, haken en breien. Kennis om de kennis. Creativiteit met de handen. De wereld begrijpen via patronen, klanken of miniatuurwerelden.

Het gesprek opende met de vraag: wat geven je speciale interesses jou eigenlijk? 
De antwoorden liepen uiteen, maar hadden een gemeenschappelijke kern. Ontspanning. Opwinding. Een gevoel van flow waarbij de buitenwereld even wegvalt. Een van de deelnemers beschreef hoe ze in een creatieve flow minder perfectionistisch wordt, alsof de interesse haar bevrijdt van haar eigen lat. Een ander herkende dat werken aan een project goed voelt, zelfs als het fysiek niet altijd aangenaam is. Weer een ander noemde de miniatuurhuisjes: die geven zowel rust als een bijna kinderlijke opwinding. Ook een andere kant kwam naar voren: een speciale interesse kan ook druk meebrengen, verwachtingen scheppen, van jezelf, maar soms ook van anderen.

Starten en stoppen: makkelijker gezegd dan gedaan
Een terugkerend thema was de moeite die veel vrouwen ervaren rondom het reguleren van hun interesses. Niet zozeer het vinden ervan, dat gaat vanzelf, maar het bewust omgaan ermee. Een deelnemer deelde dat ze het lastig vindt om te stoppen zodra ze eenmaal begonnen is, ook als de activiteit prettig is. Ze probeert bewuster tijd in te plannen voor dingen die haar energie geven, maar dat vraagt oefening. Een andere deelnemer herkende dit, en voegde een nuance toe: vroeger, toen haar kinderen nog thuis waren, hielp de structuur van het gezinsleven haar om activiteiten op te starten en te stoppen. Nu ze er niet meer zijn, merkt ze dat initiëren moeilijker is geworden.

Een van de deelnemers wees op een interessant onderscheid: de intensiteit van een speciale interesse maakt uit. Lichtere interesses zijn gemakkelijker op te pakken en neer te leggen. De meeslepende, de echte passies, vragen om meer bewuste sturing. Een ander legde uit hoe ze daarmee omgaat: als de motivatie wegvalt na een paar weken, gaat ze op zoek naar iets nieuws, of keert ze terug naar een bestaande interesse. Cyclisch, niet lineair.

Verbinding via gedeelde interesses
Speciale interesses kunnen ook een brug vormen naar anderen, al is dat niet altijd vanzelfsprekend. Een deelnemer vertelde dat haar partner haar verzamelgedrag soms als obsessief ervaart, maar dat ze via gaming en knutselen mensen heeft gevonden die haar enthousiasme wél delen. Die herkenning, het samen ergens in duiken, bleek voor meerdere vrouwen een belangrijke vorm van sociale verbinding. Niet de small talk, maar de gedeelde diepgang.

Praktische strategieën
Aan het einde van de avond werden concrete tips gedeeld voor het omgaan met intense focus- of flowtoestanden. De app’Mijn eigen Plan’ werd genoemd als hulpmiddel voor planning en herinneringen. Daarnaast werden strategieën besproken om bewust los te komen van absorberende activiteiten, vaste overgangsmomenten inbouwen, jezelf van tevoren een tijdslimiet stellen, of een fysieke handeling gebruiken als signaal dat het tijd is om te stoppen.

Welke kwaliteiten zet je erbij in:
De kwaliteiten die die avond langs kwamen waren veelzeggend: leergierigheid, nauwkeurigheid, creativiteit, empathie, vindingrijkheid, optimisme, muzikaliteit, gedetailleerd kunnen plannen, verhalen vertellen. 

Aanvullingen vanuit de live cafe’s: 
Aanvullende thema’s die genoemd zijn, zijn bijvoorbeeld: homeopathie, taalverwerving, naaimachines, glas. Uitgebreide hobby past als term beter dan speciale interesse. 
Speciale interesses kunnen zowel naar binnen als naar buiten gericht zijn. 
Iemand geeft het voorbeeld van puzzelen bij een vol hoofd door extern te ordenen creëert zij meer rust. Een ander geeft aan dat vooral het proces een interesse en interessante puzzel is: ze is bezig met een ingewikkelde vraag hoe iets op te lossen en onderzoekt dan allerlei elementen daarvan en ineens valt alles samen en klopt het helemaal. Dat geeft een soort ‘Eureka’-moment en rust.
 
De omgeving lijkt speciale interesses niet altijd te delen en te begrijpen waardoor sommige mensen weinig ruimte ervaren om deze te delen dat voelt vaak ook eenzaam. 
Interessante vragen die we verkend hebben, zijn: Hoe signaleer je dat een ander eigenlijk niet geïnteresseerd is? En hoe reageer je zelf als een ander iets vertelt wat jou niet interesseert? 
Een aantal vrouwen vindt het vooral heel belangrijk als er een soort van gesprek of verbinding is. Een ander vertelt dat ze vooral geïnteresseerd is om zelf te leren vanuit het onderwerp van een ander, als het maar ergens een wetenschappelijke grond heeft. 

donderdag 7 mei 2026

Autivrouwencafe woensdag 3 juni: Autisme en show & Tell mijn wereld, mijn passie!

Over speciale interesses als bron van vreugde, kracht en flow.

Je weet er alles van. Je hebt er uren, dagen, soms jaren aan besteed. Je kent de details die anderen niet eens opmerken. En het geeft je energie, plezier en rust, soms tegelijk. 
Veel autistische mensen hebben een of meerdere speciale interesses, ook wel fiep, spin of gefocuste interesse genoemd. Het gaat om onderwerpen of activiteiten die een diepe, intrinsieke motivatie in je aanwakkeren: niet omdat je móet, maar omdat het voelt als thuiskomen. Het kan van alles zijn: dieren, muziek, een bepaalde serie, geschiedenis, wiskunde, een specifiek spel, een ambacht. Groot of klein, mainstream of bijzonder, het maakt niet uit.
In de officiële definitie klinkt het misschien wat klinisch: "beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens of gefocust zijn." Maar onderzoek laat zien dat speciale interesses juist een bron van welbevinden kunnen zijn, ze verminderen stress, geven motivatie, brengen je in flow en verbinden je met wie je werkelijk bent. 

Schrijver John Simpson verwoordde het zo: "To an autistic individual, special interests are the most wonderful and important things in the world." 

Tijdens deze bijeenkomst
 -Vertel je over jouw speciale interesse: wat het is, waarom het je raakt 
-Ontdek je hoe anderen hun interesse beleven en inzetten 
-Verkennen we samen hoe een speciale interesse ook een kracht kan zijn; voor jezelf, je werk of je relaties -Je mag iets meenemen om te laten zien, als je wilt. Een foto, een voorwerp, een boek, een link. 

Want wat als die verdieping, dat doorzettingsvermogen, die kennis niet iets is om te verbergen of te temmen maar iets wat je kunt omarmen en gebruiken? Wat geeft jouw speciale interesse jou? En hoe zet jij het in, in je dagelijks leven of in je werk? 
Je hoeft niets voor te bereiden, al mag je natuurlijk iets meenemen om te laten zien, als je wilt. Een foto, een voorwerp, een boek, een link, alles is welkom. Maar meepraten is genoeg.

Wil je met andere autivrouwen praten over wat jou drijft en blij maakt? 
Dan ben je van harte welkom. 

LIVE en ONLINE bijeenkomst 
Er zijn 3 live groepen; 2 groepen 'savonds en 1 groep 'sochtends. 

Locatie voor live bijeenkomsten Zijpendaalseweg 25 6814 CC Arnhem 

Voor de live bijeenkomst 'sochtends is het themagesprek van 10.30-11.30. inloop vanaf 10.15 uur. Host van het café is Charlotte Beijer. 

Voor de live bijeenkomst 'savonds is het themagesprek van 19.30-20.30. inloop vanaf 19.15 uur. Hosts van het live café 'savonds zijn Martine Jetten en Rosa Broer. 

Voor de digitale bijeenkomsten is het themagesprek van 19.30-20.30. Instroom vanaf 19.15 uur. Na een centrale introductie gaat het online café in (digitale) kleinere subgroepen uiteen. Er is een gezamenlijke afsluiting. Camera aan tijdens het online gesprek is gewenst. Mogelijk is het prettig om pen en papier bij de hand te hebben. Host van het online café is Maartje de Vries. 

 AANMELDEN NOODZAKELIJK VIA ONDERSTAAND FORMULIER 

Verslag autivrouwencafé woensdag 6 mei: Autisme en wat brengt de diagnose en wat doet de diagnose met je?

Tijdens dit Autivrouwencafé stond het thema autisme en de diagnose centraal. 

Veel vrouwen krijgen pas op latere leeftijd de diagnose autisme. Dat moment brengt vaak een mix van gevoelens met zich mee en roept meteen de vraag op: wat brengt zo'n diagnose je eigenlijk, en wat doet het met je? 

Voor veel vrouwen brengt de diagnose in eerste instantie herkenning en opluchting. Eindelijk is er een verklaring voor dingen die je misschien al je hele leven hebt ervaren: overprikkeling, moeite met sociale situaties, het gevoel 'anders' te zijn. Het kan rust geven om te weten: er is niets mis met mij, mijn brein werkt gewoon anders. 

Tegelijk doet de diagnose vaak ook veel met je. Oude herinneringen kunnen in een ander licht komen te staan. Je kijkt terug op momenten waarop je jezelf niet begreep of waarin je overvraagd werd. Dat kan gevoelens oproepen van verdriet, boosheid of gemis. De diagnose kan ook invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt in het hier en nu — soms meer mildheid, soms ook onzekerheid: wie ben ik eigenlijk, zonder aanpassen of maskeren? 

Tegelijkertijd kan de diagnose een startpunt zijn van nieuwe ontwikkeling: beter leren voelen wat je nodig hebt, grenzen leren herkennen en aangeven, en stap voor stap dichter bij jezelf komen. 

De bijeenkomst startte met de vraag: Wat heeft de diagnose je gebracht? 

De eerste gespreksvraag bracht een rijke uitwisseling op gang. De ervaringen van de deelneemsters liepen uiteen, maar er waren ook veel herkenbare lijnen. 

Erkenning en opluchting 
Voor veel vrouwen bracht de diagnose allereerst erkenning: 'zie je wel, ik ben niet gek.' Het gevoel eindelijk een verklaring te hebben voor ervaringen die al jaren onbegrepen bleven, werd als een grote opluchting ervaren. Ook de toestemming om liever voor zichzelf te zijn minder veeleisend, meer begripvol, werd meerdere keren benoemd.Een aantal vrouwen gaf aan het als een ‘ontschuldiging’ te hebben ervaren. 

Zoektocht en verwarring 
Tegelijkertijd bracht en brengt de diagnose ook een nieuwe zoektocht met zich mee: wat is autisme precies, wat is mijn karakter, en wat heb ik nodig? Sommige vrouwen gaven aan dat de diagnose aanvankelijk niet als hun eigen verhaal voelde, pas later drong de impact echt door. Het leerproces gaat voor velen nog altijd door. 

Ook geeft iemand aan het gevoel te hebben een bepaalde hoe ingeduwd te worden doordat alles nu steeds weer in relatie met haar autisme gelegd wordt. 

Burn-out, grenzen en het leren uitvallen 
Een thema dat breed herkend werd: uitval door werk en burn-out. Voor verschillende deelneemsters was de burn-out zelfs het directe aanleiding voor de diagnose. De diagnose gaf hen taal en kader om grenzen te herkennen, al bleef de vraag hoe je die grenzen in de praktijk ook daadwerkelijk kunt bewaken.

Rouwproces en heroverweging van het verleden 
Meerdere vrouwen beschreven een rouwproces dat volgde op de diagnose: het opnieuw doorleven van herinneringen, nu met het 'stempel' autisme. Momenten waarop je jezelf niet begreep of overvraagd werd, kregen een nieuwe betekenis. Dat bracht zowel begrip als verdriet. 

Opmerking vanuit de omgeving 
Enkele deelneemsters deelden dat ze opmerkingen hebben gekregen zoals 'iedereen is wel een beetje autistisch.' Dit werd als pijnlijk en bagatelliserend ervaren, een reactie die de echte impact van de diagnose miskent.

Wat heeft de diagnose met je gedaan in je gevoel, je zelfbeeld en je leven? 
De tweede vraag raakte aan de diepere, persoonlijke verwerking van de diagnose. De groep deelde openhartig over de effecten op hun zelfbeeld en dagelijks leven. 

Gemengde gevoelens en eerdere diagnoses 
Verschillende vrouwen hadden eerder een andere diagnose gekregen, wat betekende dat de nieuwe diagnose autisme ook een andere insteek, en andere hulpverlening, vereiste. Dit bracht gemengde gevoelens met zich mee: opluchting over de juiste benaming, maar ook verdriet over eerder gemiste kansen. 'Leuker geweest als ik dit eerder had geweten,' werd gezegd. 

Onbegrip vanuit de omgeving 
Een terugkerend pijnpunt was het omgaan met reacties als 'dat had je vroeger ook niet nodig.' Maar vroeger wist je het zelf niet en zag de omgeving het evenmin. Nu, met de diagnose, zijn er andere behoeften zichtbaar geworden. Als de omgeving daarin meegaat, helpt dat enorm. Als dat begrip er (nog) niet is, maakt dat de situatie veel ingewikkelder. 

Automatisch maskeren en uitputting 
Verschillende deelneemsters gaven aan dat ze, ook na de diagnose, automatisch blijven maskeren, zelfs als ze dat niet willen. Het aanpassen gaat vanzelf. De omgeving verwacht van alles, en het is lastig om daarin anders te bewegen. Dit leidt tot overvraging, uitputting en soms opnieuw een burn-out. Deze ervaring was breed herkenbaar in de groep. 

Sommige vrouwen gaven aan dat de diagnose juist leidt tot heel hard werken om om te gaan met autisme. Het harde werken dat eerder een coping mechanisme was, blijft zo in stand en werkt soms uitputtend.

Mildheid, acceptatie en kleine stapjes 
Tegelijkertijd beschreven deelneemsters ook groei: het proces van jezelf leren accepteren, in kleine stapjes. Milder worden naar jezelf. Andere keuzes leren maken. De kwaliteiten blijven er en je botst ook nog steeds op beperkingen. Dat is niet erg, maar vraagt bewustwording. Het beeld dat je voor ogen had van je leven verschuift, en dat is een rouwproces op zichzelf. 

Ondersteuning blijft nodig 
Meerdere vrouwen noemden dat ze waarschijnlijk altijd steun of begeleiding nodig zullen hebben om andere keuzes te maken en aanpassingen door te voeren. Dat is geen falen het is realistisch. De kernvraag is: welk leven past bij mij, en hoe vind ik dat? 

Afsluiting: wat heeft de avond gebracht en tips van de groep 
De bijeenkomst werd afgesloten met een ronde waarin deelneemsters deelden wat ze meenemen en tips uitwisselden. Wat de avond gebracht heeft 
• Herkenning en erkenning meerdere vrouwen noemden dit als het belangrijkste van de avond. 
• Een verademing om herkenbare verhalen te horen, je bent niet alleen. 
• Fijn om te kunnen uitwisselen en energie op te doen door het contact met anderen. 

Tips uit de groep 
Deelneemsters deelden tips over hoe je beter je lijf kunt leren voelen en je systeem tot rust kunt brengen:
• PMT (psychomotore therapie) of somatische therapie/somatisch werk om meer verbinding te maken met je lichaam. 
• Yoga helpt bij kalmeren, lichaamsbewustzijn en zenuwstelselregulatie.
• Je eigenheid leren omarmen. 
• Wandelen en fietsen beweging in de natuur als laagdrempelige manier om te ontladen.
• Andere vrouwen met vergelijkbare verhalen opzoeken.