Veel vrouwen met autisme herkennen het: een hoofd dat nooit echt stil is. Gedachten blijven rondcirkelen, situaties worden eindeloos geanalyseerd en gevoelens zijn soms moeilijk te plaatsen. Wat voel ik eigenlijk? Waarom raakt dit me zo? En waarom blijft het maar doorgaan in mijn hoofd?
Veel mensen met autisme ervaren moeite met het herkennen, begrijpen en uiten van emoties. Gevoelens worden soms pas laat opgemerkt, verkeerd geïnterpreteerd of uiten zich op een andere manier. Dit kan leiden tot overweldiging, innerlijke onrust of juist een 'vlakke' of niet-emotionele uitstraling naar de buitenwereld. Misinterpretatie vanuit de omgeving komt ook voor. Zo kan een geconcentreerd gezicht lijken op boosheid.
Emoties kunnen bij autisme heel intens worden ervaren. Soms komen ze pas uren of dagen later binnen, wanneer de situatie allang voorbij is.
Omdat emotionele verwerking veel energie kost, wordt er vaak teruggevallen op logica en analyse in plaats van op gevoel. Dat helpt soms, maar kan ook leiden tot vastlopen in gedachten.
Tijdens dit Autivrouwencafé zijn we dieper ingegaan op emotiebesef, piekeren en veel denken.
Wat is piekeren?
We hebben ons vooral gericht op het veel en continu in je hoofd blijven denken en malen. Dit leidt voor veel vrouwen vaak tot een soort rotonde-denken, het goed willen doen, doen wat er van hen verwacht wordt waar zij maar moeilijk uitkomen. Zodra een piekeronderwerp afgerond is, verschijnt er vaak weer een nieuwe uit voort. Er is geregeld sprake van doemdenken, maar iemand noemde ook ‘ik zie het als iets positiefs, maar het is wel druk’. De functie kan zijn om een verhaal kloppend te krijgen in het hoofd.
De ervaring van veel vrouwen is dat hun brein hoofd vrijwel nooit ‘uit’ staat.
Bij de vraag naar hun score op de mate van piekeren op een schaal van 0-10 (waarbij een 0 nooit is en een 10 continu) scoren de vrouwen tussen de 7,5 en ‘12’. De meest genoemde score is 10.
Wat zijn de belangrijkste aanleidingen voor piekeren?
De hoofdoorzaak voor piekeren zijn sociale situaties die vaak niet logisch zijn, angst om het niet goed te doen, niet weten wat de ander ergens van vindt.
Veel vrouwen piekeren vooraf over hoe ze een sociale activiteit gaan uitvoeren en achteraf blijven ze lang analyseren over hoe het gelopen is, wat ze anders hadden kunnen doen en of ze het wel goed gedaan hebben. Dit is extra intens omdat juist echte verbinding hebben zo belangrijk voor hen is.
Ze gaan ook vaak maskeren wat ook weer leidt tot veel denken hoe ze dat kunnen doen, wat er verwacht wordt en achteraf of ze niet iets raars gezegd hebben.
Een andere aanleiding voor piekeren is als je het te druk hebt op een dag. Sommige vrouwen vertellen hoe ze dan overzicht en controle proberen te krijgen door te piekeren.
Veel vrouwen geven aan dat ze ineens boos kunnen worden vooral als er iets onrechtvaardigs gebeurt of als ze zich onmacht voelen. Er zit dan geen rem op het boos worden. Het boos zijn zelf kan soms ook prettig voelen omdat er dan een ontlading is. Daarna gaan de vrouwen veel piekeren omdat ze zich bijvoorbeeld schuldig voelen of schamen en eigenlijk niet zo snel boos hadden willen worden. Sommigen bedenken dan veel andere scenario’s hoe ze ook hadden kunnen reageren.
Gevolgen van piekeren
Een aantal vrouwen geeft aan dat hun hoofd vaak al zo vol zit en dat de informatieverwerking nòg moeilijker wordt doordat ze nog meer gaan piekeren. Bovendien krijgen ze veel ‘zwart-wit’ en ‘goed-fout’ gedachten.
Veel vrouwen krijgen ook fysieke klachten door het piekeren, zoals zweten, trillen, opgesloten voelen, slecht slapen, gespannen spieren, bonzen van je hart, of paniekaanvallen.
Sommige vrouwen zijn ook bang voor het piekeren zelf, en krijgen een soort angst om te piekeren.
Het piekeren wordt soms ook dwangmatig.
De rol van hormonen en de overgang is ook iets om rekening mee te houden, want dit is vaak niet helpend.
Wat helpt om meer rust te vinden in je hoofd en je lijf
De vrouwen noemen verschillende oplossingen die soms werken om meer rust te vinden. Dit is voor iedereen anders en werkt lang niet altijd. Een rode draad is om te proberen om iets te vinden om meer uit je hoofd te komen.
- Bewegen lijkt het beste te helpen. Voor sommigen is dat wandelen, voor anderen flink sporten
- Meditatieachtige oefeningen bv bodyscan, VGZ mindfulness app, yoga. Dit helpt soms om meer te voelen en aandacht te verplaatsen.
- Zenboksen (boksen en erna yin yoga) als combinatie tussen bewegen en ontspannen.
- Iets doen waardoor ik minder kan denken bijvoorbeeld vrijwilligerswerk
- Herhaling van een activiteit zodat het minder spannend is en mensen me kennen. Bijvoorbeeld nu ik al langer naar dit autivrouwencafé kom, kan ik meer mezelf zijn.
- Structuur houden in de dag.
- Minder maskeren, meer mezelf zijn en me minder aantrekken van de mening van anderen.
- Opmerken dat ik pieker en dan niet verder hierover doorpiekeren.
- Schommelen
- Handwerken
- Meer in het algemeen creatief bezig zijn.
- Luisterboek met koptelefoon op.
- Met ogen dicht mijn lijf tekenen zoals dat voelt en het daarna (met ogen open) schilderen. Dan voel ik waarachtig en geef ik daar expressie aan.
- Medicatie
- Een ander vertellen over mijn piekeren. Bij voorkeur zonder oplossingsgerichte reactie van de ander.
- In gesprek met bijv. partner m.b.v. de Moodmeter (ontwikkeld door M. Brackett). Waarbij op de assen meer/minder energie en niet-fijn/fijn emoties benoemd worden. Deze is te vinden op internet.
- Een woordenweb maken van de gedachten die rondgaan.
- In de nacht: eruit gaan en even lezen met thee.
- Mildheid naar jezelf hebben en niet jezelf bekritiseren.
Tot slot
De vrouwen vertellen dat ze deze binnen deze bijeenkomsten veel herkenning, steun, humor en opluchting ervaren hebben. Het is fijn om te beseffen dat ze niet de enigen zijn die hiermee worstelen. Ze waarderen de openhartigheid bij elkaar en de nieuwsgierigheid naar elkaar. Vooral de herkenning van de explosieve boosheid die soms ineens naar buiten kan komen, werkte bevrijdend.
Één vrouw vertelt dat er binnenkort ook bij Ixta Noa een bijeenkomst over piekeren plaatsvindt. De vrouwen waarderen het om vaker onderling activiteiten uit te wisselen.
